دوشنبه - 21 دسامبر 2020      18465      206 بازدید   

عناصر و نقوش طبیعی بر معماری و هنر ادوار مختلف تاریخی اثرگذار بوده است تا جایی که گیاهان در میان ملل گوناگون از جایگاه و تقدس ویژه ‌ای برخوردار هستند و همین امر موجب شده تا مفاهیم و جلوه‌هایی از عناصر و نقوش گیاهی در بطن هنر و معماری نهادینه شود.

فرهنگ و تمدن کهن ایرانی سابقه‌ای درخشان و اثرگذار در طول تاریخ داشته است. از جمله ویژگی‌های اصلی و کاربردی نقوش تزئینی گیاهی در ایران که آن را از سایر ملل مجزا می‌کند این است که این هنر در ایران یک هنر فراگیر است و در بطن زندگی روزمره مردم وارد شده و نقش موثری در ابعاد گوناگون اجتماعی، آئینی، مذهبی، اعتقادی، فرهنگی و … داشته است.

نقوش گیاهی جزء جدایی ناپذیر هنر ایرانی

نقوش گیاهی همواره جزء جدایی ناپذیر هنر ایرانی محسوب می‌شده است. در بیشتر رشته‌های هنری سنتی و اصیل ایرانی از قبیل حجاری، کاشی، فرش، سکه و … طرح گل و گیاهان زیبای بسیاری به دست هنرمندان در طول تاریخ به تصویر کشیده شده است. می‌توان گفت نقوش گیاهی به عنوان اصلی‌ترین عنصر تزئینی در هنر ایرانی به فراوانی رواج داشته و خاستگاه و پیدایش آن به زمان هخامنشیان بر می‌گردد و در واقع تخت جمشید از اولین و منحصر به فردترین نمونه‌ها در کاربرد نقوش گیاهی به عنوان تزئینات بنا است. همچنین نقوش گیاهی از ابتدایی‌ترین و مهم‌ترین نقوش به کار رفته در حجاری‌های تخت جمشید بوده که به تدریج پیشرفت کرده است.

استفاده از نقوش گیاهی با اشکال هندسی در ایران زمین سابقه‌ای طولانی دارد. به ویژه در ایران باستان همواره از نقوش گیاهی به عنوان تزئینات پرکاربرد در بناها استفاده می‌شده است و در بناهای ایران باستان همواره شاهد به کارگیری نقوش گیاهی با توجه به معانی ویژه آنها بوده‌ایم. نقش مایه‌های گیاهی در بناهای مختلف معرف مفاهیم و مضامین گوناگونی بودند. در معماری دوره هخامنشی نقوشی شامل عناصر گیاهی و جانوری در حجاری بناها به کار می‌رفته است که نمونه‌هایی از آن را می‌توان در آثار باقی مانده در تخت جمشید دید. سرو، نخل و نیلوفر آبی از جمله عناصر گیاهی به کار رفته در حجاری‌های تخت جمشید است.

نقش مایه‌های گیاهی فقط جنبه تزئینی نداشته است

هدف از نقش مایه‌های گیاهی حک شده بر حجاری‌های تخت جمشید صرفا تزئینی نبوده است و این فرم‌ها با مفهوم تقدس و مورد احترام بودن گیاهان در فرهنگ و آئین آنان ارتباطی تنگاتنگ و مستقیم دارد. سیر تحول زمانی موجب می‌شود تا یک نقش مایه در یک مکان در دوره‌های مختلف تاریخی دچار دگرگونی شده و در تحول مکانی، از یک منطقه به منطقه‌ای دیگر راه پیدا کند. نقوش جانوری، انسانی، گیاهی و اساطیری از جمله نقوش پرکاربرد در انواع مختلف رشته‌ها و هنرهای سنتی ایران است.

طبیعت ریشه در فطرت ما داشته و نخستین مسکن انسان‌های اولیه بوده است. آدمی در پهنه هستی، زمین وسیع و آسمان آبی در کنار جانوران و گیاهان بسیاری زیسته و پیوسته در حال تکامل بوده بنابراین همواره از طبیعت الهام گرفته و نیازهایش را رفع کرده است. گل نیلوفر در سپیده دم باز و در هنگام غروب بسته می‌شود و به علت شباهت ظاهری به خورشید تشبیه شده و منبع الهی زندگی و همچنین نماد زندگی دوباره است. نقش گل نیلوفر یا لوتوس که نماد دوستی و صلح به شمار می‌رفته و مظهر آفرینش، حیات و یکی از شاخص‌ترین نمادهای گیاهی و باستانی نزد ایرانیان باستان بوده و نماد کمال، باروری و خورشید است.

گل نیلوفر نمادی از رویش معنوی

همچنین گل نیلوفر نمادی از رویش معنوی است چرا که در عین حالی که ریشه در مرداب داشته رو به نور و روشنایی دارد. نماد گل نیلوفر از نظر تقدس در هنر و معماری تمدن هخامنشی جایگاه ویژه‌ای داشته است. از جمله مهم‌ترین کاربردهای نقش گل نیلوفر در معماری ایران باستان به چشم می‌خورد. حجاری ستون‌ها، زیر و سر ستون‌های تخت جمشید موید این مطلب است.

گل نیلوفر آبی با نام‌های لوتوس و سوسن شرقی یک نماد مشترک میان ملل مختلف بوده و نیز در فرهنگ و تاریخ ایران باستان از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. ریشه این گل در خاک و ساقه‌اش در آب است و رو به سمت خورشید دارد. نماد نجابت، رشد معنوی، کمال، چرخه تولد و رشد انسان است. این گل با درون و عقاید انسان پیوندی عمیق داشته و  ریشه در باورهای دینی، مذهبی و اسطوره‌ای دارد. با گذشت زمان در طول دوره‌های مختلف با تغییر آداب و رسوم، عقاید مذهبی و شرایط اجتماعی نه تنها رو به افول نگذاشته بلکه با صلابت و مستحکم‌تر، حضور و پایداری خودش را حفظ کرده است.

 در اساطیر ایران گل نیلوفر نماد ایزد بانوی ناهید یا همان آب است که درآئین‌های آن زمان از جایگاه خاص و ویژه‌ای برخوردار بوده که در نقوش برجسته‌ و حجاری‌های به جا مانده نیز به شکل زن جوانی به تصویر کشیده شده است و آناهیتا نامیده می‌شود.

از دیدگاه زرتشتیان گل نیلوفر یک گیاه مقدس بوده و با وجود اینکه در میان مرداب پرورش می‌یافته نمی‌توانسته به خودی خود بد باشد. در دوره هخامنشیان به عنوان عنصر تزئینی در بنا به کار می‌رفته است. برخی گیاهان در ایران باستان از اهمیت و جایگاه ویژه اساطیری، مذهبی و آئینی برخوردار بودند بعضی نیز صرفا جنبه تزئینی داشتند. بعضی به دلیل جایگاه اساطیری خود بیشتر از سایر نقوش در دوران‌های مختلف هنری مورد استفاده بودن مانند میخک، لوتوس، زنبق، انگور، انار، سرو و نخل.

جایگاه مقدس و اساطیری گیاهان

گیاهان در آئین و ادیان مختلف باستان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بودند و بعضی به دلایلی از جایگاهی مقدس و اساطیری برخوردار بوده و برگرفته از اعتقادات و باورهای دینی و مذهبی انسان‌ها بوده و علاوه بر تاثیر در زندگی روزمره در هنر هر دوره تجلی پیدا کرده است. نمادها و اسطوره‌های گیاهی همچنان در آثار هنری مختلف حفظ شده و اشاعه یافته‌اند. تقدس گیاهان در ایران از پیشینه و تاریخی کهن برخوردار است. این گیاهان به عنوان عنصر اصلی تزئینی در معماری و هنر ادوار مختلف زندگی بشر از عهد باستان تا عصر حاضر نقش و دوام داشته اند.

گل و گیاه از زمان باستان تاکنون از جمله علایق مردمان ایران زمین بوده است و همین علاقه سبب شد تا نقش آنها را در آثار به جا مانده به وفور در کنار نقوش جانوری ببینیم. حس معنوی حاکم بر آثار هنری هنرمندان دوره‌های مختلف از جمله ویژگی‌های مهم هنر ایرانی است که همواره با استفاده از نمادها به بیان مفاهیم آرمانی پرداخته است. نقش درخت از قدیمی‌ترین نقوش مقدس نزد ایرانیان است. استفاده از نقوش گیاهی و مقدس علاوه بر جنبه تزئینی، جنبه نمادین داشته و به عبارتی ریشه در باورهای مذهبی هر دوره دارد و نماد شگون، برکت، جاودانگی، قدرت، باروری و خیرخواهی بوده است.

همچنین بر اساس شواهد و آثار به جا مانده از ادوار مختلف، گل و گیاه نزد ایرانیان از قداست و حرمت ویژه‌ای برخوردار بوده به گونه‌ای که در اجتماع و ابعاد گوناگون زندگی مردم راه یافته است و با توجه به بررسی نقوش بسیاری که بر روی سنگ‌ها، مهرها و سفال‌ها یافت شده می‌توان گفت که تعدادی از آنها به جایگاه مقدس و اساطیری دست یافته‌اند و در طول دوره‌های مختلف و با توجه به باورها و آئین‌های دینی، مذهبی و اعتقادی دوره خاص، یک گیاه بیشتر مورد توجه بوده و از اهمیت بالاتری برخوردار بوده است.

جوانان نسل آینده باید با شناخت دقیق تاریخ، تمدن، فرهنگ و هویت گذشتگان این سرزمین به حفظ ارزش‌های نیاکان اهتمام ورزند و بدانند بررسی هنر ایرانی فقط از جنبه تزئینی نقوش حائز اهمیت نیست و می‌توان با مطالعه آنها به آداب، رسوم، زندگی روزمره و روابط اجتماعی با سایر حکومت‌ها و ملل پی برد.

ویدئو های مشابه

سر‌پر‌ست معاونت گردشگر‌ی البرز از برگزاری آزمون زبان، ویژه راهنمایان تور‌ها‌ی گردشگر‌ی و مدیران فنی دفاتر خدمات مسافرتی و جهان‌گردی خبر داد.

به‌نقل از روابط‌عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگر‌ی و صنایع‌دستی استان البرز، سعید دوستانی روز چهار‌شنبه ۲۴ دی‌ماه ۹۹ با اعلام این خبر، اظهار کرد: «فرا‌گیر‌ان بعد از قبولی در آزمون جامع دوره‌های آموزشی راهنمایان تور، مجاز به شرکت در آزمون زبان انگلیسی هستند.»

او در ادامه افزود: «آزمون عملی با حضور دو مصاحبه‌گر مسلط به زبان انگلیسی، نماینده امور صنفی راهنمایان تور و مسئول آموزش اداره‌کل استان بر‌گزار شد.»

سر‌پر‌ست معاونت گردشگر‌ی البرز بیان کرد: «به‌منظور رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی ستاد ملی مبارزه با کرونا، این آزمون با تعداد نفرات محدود و در روز‌ها‌ی هجد‌هم، بیستم و بیست‌و‌سوم دی‌ماه سال جاری در محل این اداره‌کل برگزار شد.»

  1. او ادامه داد: «در مجموع از میان ۶۰ شرکت‌کننده، نفرات واجد‌ شرایط موفق به قبولی در این آزمون شدند که پس از بررسی نهایی در کمیته فنی نظارت بر راهنمایان گردشگر‌ی و برگزار‌ی آزمون عملی و طی مراحل مورد نظر، کارت راهنمایان گردشگر‌ی را در‌یافت خواهند کرد.»

رشد روز‌افزون گردشگر‌ی در ابعاد گو‌نا‌گون آن به‌ ویژه در قالب فعالیت‌ها‌ی بوم‌گرد‌ی و طبیعت‌گردی و لزوم حفظ و‌ حراست از آثار تاریخی و طبیعی در مناطق هدف گردشگر‌ی از جمله مباحث مهم در سال‌ها‌ی اخیر است که نیاز‌مند تغییر نگرش مردم و مسئولان است.

بشر اولیه از ابتدای آفرینش، در دامان طبیعت زیسته و نیازهای خود را بر‌طرف کرده است. خاک، آب، باد، هوا و نور از عناصر سازنده و مهم برای رفع دغدغه‌‌های معیشتی و اجتماعی بوده‌‌اند و انسان همواره برای بهره‌‌وری هر چه بیشتر از منابع و نعمات الهی برای ایجاد آسایش و رفاه زندگی خویش استفاده کرده است.

 

آب، عنصر اصلی حیات، با نور خورشید و عناصر سازنده خاک، بستر رشد درختان و گیاهان را فراهم آورده و منبع اصلی تامین خوراک و غذای بشر و دام بوده است. چرخه زیستی تکرار‌‌پذیر طبیعت طی میلیون‌‌ها سال حیات زمین همواره ادامه داشته و به باز‌‌یابی و احیای آسیب‌‌های خواسته و نا‌خواسته انسان‌‌ها و موجودات زنده پر‌داخته است. روابط مسالمت‌آمیز انسان با سایر موجودات و طبیعت اطراف مدت‌هاست به مخاطره تبدیل شده و از حالت ابتدایی و سنتی به جدال سخت تغییر کرده است.

 

غار، مأمن و مسکن انسان اولیه به عنوان مکانی امن برای پناه گرفتن از حیوانات وحشی و درنده و محلی برای استراحت از تلاش روزانه بوده است. جایی که بر اثر کشف اتفاقی آتش، سنگ سرد و سخت، گرم می‌شده و با شکار و پخت غذای گرم، کم کم مسیر زندگی تغییر می‌کرده است. ساخت ابزار و ادوات سنگی کار‌‌بردی روزانه و مخصوص شکار، نمونه‌‌ای از فعالیت‌‌های شاخص برای سهولت زندگی، حفاظت از جان خود در برابر حیوانات درنده و ادامه حیات در شرایط سخت بوده است.

 

اولین خانه‌‌های ابتدایی در نزدیک رودخانه‌‌های پر‌‌خروش که آب و غذای مورد نیاز بشر اولیه را در خود جای داده بود ساخته شده‌‌اند و به واسطه آن اهلی کردن حیوانات و به تدریج استفاده از شیر، پوست، پشم… آن‌‌ها رواج یافته است. تبدیل شدن نوع سکونت از کوچ‌‌نشینی به یک‌‌جا‌‌نشینی در طول سالیان متمادی و در اثر تغییرات بنیادی و گسترده در شیوه زندگی، تامین خوراک و ما‌‌یحتاج انسان‌‌ها حاصل شده است.

 

طبیعت همواره بدون هیچ چشم‌داشتی امکانات و نیاز‌های زندگی را فراهم کرده و زمینه را برای ادامه حیات انواع گوناگون موجودات زنده از جمله انسان مهیا کرده است. اما انسان با حرص و طمع سیری نا‌پذیر خود و با‌ نا‌‌آگاهی آن را به ورطه نا‌بودی کشانده و با چالش جدی رو‌‌برو ساخته و شرایط را برای بقای گونه‌‌های جانوری و گیاهی، سخت و پیچیده کرده است.

 

طبیعت‌دوستی ایرانیان همواره در طول ادوار مختلف تاریخی از جمله خصایص بارز آن‌ها بوده که با احداث باغ‌های با‌شکوه و پرورش گیاهان گوناگون آن را بسط و گسترش داده‌اند. در سال‌های اخیر و با ایجاد زیر ساخت‌های لازم، حوزه گردشگری توسعه یافته و به ویژه شاخه طبیعت‌گردی به عنوان شاخه‌ای مجزا از این حوزه با اقبال عمومی مواجه شده است. علاقمندان به این رشته از گردشگری در قالب فردی دوستدار محیط‌زیست علاوه بر حضور در طبیعت و استفاده از طبیعت بکر و فضاهای تفریحی و گردشگری، اقدام به حفظ و حراست آن کرده و با گردشگری مسئولانه سعی در حفاظت از محیط زیست، گونه‌های گیاهی، جانوری و اشاعه این فرهنگ دارند تا با جلو‌گیری از آسیب و تخریب آثار طبیعی، آن را حفظ کند.

 

چرخه تبادلی انسان و طبیعت طی میلیون‌ها سال همواره ادامه داشته و داده‌ها و نعمات الهی در خدمت انسان بوده و نقشی اساسی و اثر گذار در ادامه حیات او داشته است. علاوه بر حض بصری و آرامش روحی حاصل از حضور در دامان طبیعت، الگو‌های عملی برای سبک زندگی و راهکار‌های کار‌برد‌ی در نحوه تعامل گونه‌های گیاهی و جانوری راهگشا خواهد بود.

 

در حال حاضر انسان با رفتار‌های مخاطره‌‌آمیز خود طبیعت و هر آن‌چه در آن وجود دارد را به ورطه نا‌بودی کشانده و طبیعتی که روزگاری مأمن اولیه بشر بوده و با شکار حیوانات و پرورش گیاهان ابتدایی موجب پایداری و حفظ زندگی او شده را با خطر‌ات جدی مواجه کرده است. دستاورد میلیون‌‌ها سال استفاده و بهره‌‌بر‌دار‌ی از ارکان و اجزای طبیعت بخشنده، چیزی جز نا‌‌بودی عناصر تشکیل‌دهنده آن و حیات‌وحش نبوده طوری که در سال‌‌های اخیر با سرعت بیشتری در سرا‌زیر‌ی سقوط قرار گرفته است.

 

خود‌‌خواهی و خود‌‌بینی انسان عصر حاضر بر‌خلاف بشر اولیه که با توجه به تعامل با آن سعی در حفظ آن داشته و قدر‌شناسی خود را در برابر عظمت و بخشندگی طبیعت نشان داده ، مشهود و بارز است. با نگاهی گذرا بر محیط‌‌زیست اطراف خود، نا‌بودی جنگل‌‌ها، فضای‌سبز و آلودگی‌‌ها‌ی آب‌و‌هوایی که در بیشتر ماه‌‌های سال اتفاق می‌‌افتد و سلامتی گروه‌های مختلف جوامع انسانی را به خطر می‌‌اندازد، می‌‌توان به عمق فاجعه پی برد.

 

گرچه طبیعت همواره در خدمت انسان بوده اما عبور از مرز‌های انسانیت، موجب شده تا این روز‌‌ها محیط‌‌زیست حال و روز خوبی نداشته و عوارض آن دامن‌‌گیر ما نیز شود. ورود پساب‌‌های صنعتی به رودخانه‌‌ها و در‌یا‌چه‌‌ها، قطع گسترده درختان، نا‌بودی مراتع و دشت‌‌ها به منظور ساختمان‌‌سازی از جمله اقدامات مخاطره‌‌آمیز‌ی است که در سال‌‌های اخیر به طور پیوسته و مداوم، اتفاق افتاده است.

 

نابودی طبیعت نابودی بشر است

 

انقراض گونه‌‌های گیاهی و جانوری بومی هر منطقه با رشد صنعتی و چالش‌‌های آن از بارز‌ترین نمونه‌‌های دشمنی انسان با محیط‌‌زیست و طبیعت است که شایسته انسان به عنوان اشرف مخلوقات نیست. این در حالی است که ارزش و جایگاه طبیعت در ابعاد مختلف زندگی بشر غیر‌‌قابل‌‌انکار است به گونه‌‌ای که نا‌‌بودی طبیعت، نا‌‌بودی بشر است.

 

بر‌گزار‌کنند‌گان تور‌های گردشگری با هدف جلو‌گیری از تخریب هر چه بیشتر طبیعت و فرهنگ‌سازی این مهم، در‌صدد حفظ ارزش‌های تاریخی و طبیعی هستند و با بر‌گزار‌ی کلاس‌ها و دوره‌های آموزشی به آگاه‌ساز‌ی اقشار مختلف اجتماع اهتمام می‌ورزند. در زمان حضور این گروه‌های طبیعت‌گرد در جنگل‌ها، دشت‌ها، مراتع و … روابط مسالمت‌آمیز با اجزای گو‌نا‌گون طبیعت از درخت و گیاه گرفته تا خاک و آب به صورت عملی به اجرا گذاشته می‌شود تا علاوه‌بر ثبت خاطرات خوش حضور در دامان طبیعت و استفاده از مواهب الهی، آن را به عنوان امانت برای نسل‌های بعد حفظ و حراست کنند. جلو‌گیری از قطع درختان کهنسال، عدم بر‌پا‌یی آتش در طبیعت و عدم ‌رها‌سازی زباله‌ها به منظور حفظ سلامت و اصالت محیط‌زیست و گردشگر از اولین اقدامات حضور آگاهانه و مسئولانه در طبیعت بکر و‌ خدا‌‌داد‌ی است که در تور‌ها‌ی حرفه‌ای به آن پرداخته می‌شود.

 

تور‌های طبیعت‌گردی با اخذ مجوز از اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در چهار‌چوب‌های قانونی اقدام به بر‌گزار‌ی این دوره‌های آموزشی و تفریحی کرده و علاوه بر در‌آمد‌زایی موجب آشتی انسان امروزی با طبیعت می‌شوند.

 

حضور گردشگر‌ان در مناطق تفریحی و گردشگر‌ی علاوه بر توسعه اقتصاد‌ی، ایجاد اشتغال و تبادلات فرهنگی، موجب افزایش سطح آگاهی و مشارکت ساکنان بومی منطقه می‌شود. همچنین در سال‌های اخیر دوره‌های آموزشی ویژه بومیان و ساکنان مناطق گردشگر‌پذیر در راستای آموزش و ترویج فرهنگ گردشگر‌ی از طرف نهاد‌های مرتبط مانند ادارات میراث‌فرهنگی، گردشگر‌ی و صنایع‌دستی برگزار شده که اثرات قابل توجهی در این حوزه داشته است.

 

با شیوع ویروس کرونا و یک‌‌جا‌‌نشینی دوباره انسان، طبیعت فرصتی برای احیا و باز‌آفرینی خود پیدا کرده و در‌‌صدد حفظ بقا و ادامه حیات خود بر‌‌آمده است. هر چند آسیب‌‌ها و صدماتی که سالیان دراز بر پیکره آن وارد شده برای احیا به زمان بیشتری نیاز داشته و عمق فاجعه و گستره تخریب، فرا‌‌تر از حد تصور است.

 

کرونا، تلنگری جدی برای انسان‌‌ها بود تا به نحوه رفتار و بر‌‌خورد خود با طبیعت و محیط اطراف خود بپردازد و با آن مهربان‌‌تر باشند. طبیعتی که زندگی در آن جریان دارد و موجب انتقال انرژی به اطراف خود می‌شود. در دامن همین طبیعت هنر شکل گرفته، پایه‌‌گذار‌ی شده و روح متعالی تجلی پیدا کرده است. دست‌سازه‌‌ها‌ی بشری از سنگ، گل، چوب و خشت، سفال‌‌های شاخص، بنا‌ها‌ی معماری و حجاری‌‌ها‌ی شگفت‌‌انگیز به جا‌‌مانده نشان از پیشرفت فوق‌‌العاده در این زمینه بوده که بی‌‌تاثیر از محیط زندگی نیست.

 

پرورش نسلی طبیعت دوست که با افزایش آگاهی و اطلاعات خود درباره‌ ساختار پیچیده طبیعت و اجزای موجود در آن با کمترین تاثیرات منفی صرفا از مواهب آن استفاده می‌کند رمز نجات آن است که جز با رفتار‌های اصولی و عملی امکان‌پذیر نیست. طبیعت مانند آئینه‌‌ای هر آنچه در خود داشته را به نمایش گذاشته و انسان از آن الگو‌ گرفته و به تقلید پرداخته و در این راه تجربه‌‌ها‌ی بسیار‌ی اندوخته است. در واقع طبیعت به عنوان اولین معلم انسان، نقش به‌‌سزایی در تعیین و تغییر سر‌‌نوشت انسان داشته است. زندگی شهری و پیشرفت تکنو‌لوژ‌ی، فاصله محسوسی را میان انسان و طبیعت به وجود آورده و همین دوری موجب بروز نقصان شده است.

 

با اندکی تامل، تفکر و اندیشه در گذشته‌‌ای نه چندان دور می‌‌توان راه درست بر‌قرار‌ی ارتباط با طبیعت را دو‌‌باره یافت و با کشف راز‌ها‌ی پنهان در آن، خط سیر زیست بشر را ارتقا بخشید. از ابتدای آفرینش، بشر اولیه و سایر گونه‌‌های جانوری و گیاهی در تعامل با یکدیگر زیسته و نیاز‌ها‌ی متقابل را بر‌طرف کرده‌‌اند. روابط مسالمت‌آمیز گذشتگان با محیط ‌اطراف و احترام به طبیعت و نعمات خدا‌‌داد‌ی الگوی عملی ماند‌‌گار‌ی است که همواره چراغ راه آیندگان است. با تلنگر و نگاهی به تاریخ و هماهنگی و انسجام بخش‌‌های مختلف جوامع بشری می‌‌توان راه سعادت را یافت و به جبران خسارت‌‌ها‌ی وارده پرداخت.

 

 

17 ژانویه 2021 0 11 بازدید  
12 ژانویه 2021 0 55 بازدید  
29 نوامبر 2020 0 793 بازدید